Taxi driver, ο θρίαμβος της μοναξιάς

« Ο ταξιτζής» (Taxi driver), 1976, Σκηνοθεσία Μάρτιν Σκορσέζε. Πρωταγωνιστούν: Ρόμπερτ ντε Νίρο, Σίμπιλ Σέπαρντ, Τζόντι Φόστερ, Χάρβεϊ Καϊτέλ.

Βετεράνος του Βιετνάμ, ο ταξιτζής στη Νέα Υόρκη Τράβις Μπίκλ, αποφασίζει να καθαρίσει την αμαρτωλή νυχτερινή μητρόπολη από τα καθάρματα που κατά τη γνώμη του τη μολύνουν. Θα συναντήσει την ενσάρκωση της αγνότητας στο πρόσωπο μιας γυναίκας που θα τον απορρίψει και θα προσπαθώντας να σώσει από την πορνεία μια έφηβη, θα αποδυθεί σε ένα λουτρό αίματος.
Το θέμα της μοναξιάς: « Έχω πια πεισθεί ότι η μοναξιά, καθόλου δεν είναι ένα φαινόμενο σπάνιο ή παράξενο, παρά το κεντρικό και αναπόφευκτο γεγονός της ανθρώπινης ύπαρξης» ( Τόμας Γουλφ, «God’s lonely man”). Τα λόγια του Τράβις: «δεν υπάρχει διέξοδος. Είμαι ο εγκαταλειμμένος του Θεού», εμπνευσμένα από το ποίημα, θα μπορούσε να είναι το μότο της ταινίας. Ο Τράβις, ενώ συντροφεύεται από τους πελάτες, είναι βαθιά μόνος σε μια νυχτερινή Νέα Υόρκη που πρωταγωνιστεί ισότιμα με τους ανθρώπους της πόλης. Το ταξί του κι αυτός είναι ένα, επικοινωνεί με τους πελάτες μόνο μέσα από του καθρέφτες, χωρίς να έχει σχεδόν ποτέ άμεση επαφή μαζί τους.
Η θρησκεία: Ο Τράβις αποφασίζει, ότι όντας ο ίδιος καθαρός κυριολεκτικά και μεταφορικά, θα γίνει ο Άγγελος Εκδικητής, που θα αλλάξει τον κόσμο ( τουλάχιστον το δικό του) εξαγνίζοντάς τον από την αμαρτία που αντιπροσωπεύουν οι λογής, λογής αρουραίοι της νύχτας, ένα μωσαϊκό από προαγωγούς, πόρνες, ναρκομανείς, επίδοξους δολοφόνους. Οι κινήσεις του παίρνουν το χαρακτήρα θρησκευτικής ιεροτελεστίας: Κάθε μέρα καθαρίζει το ταξί που βρωμίστηκε τη νύχτα, κάνει ειδική διατροφή, γυμνάζεται προσπαθώντας να εναρμονίσει την εξωτερική με την εσωτερική καθαρότητα. Η επιρροή της θρησκευτικής αποστολής είναι φανερή στο πρόσωπο του ταξιτζή: « Ο Τράβις είναι μια φιγούρα της Παλαιάς Διαθήκης: για να αγγίξει την αγιότητα, πρέπει να επικαλεστεί την οργή του Θεού» ("Ο Σκορσέζε για τον Σκορσέζε"). Η Μπέτσυ, η κοπέλα που θα ερωτευθεί, εμφανίζεται σε σλόου μόσιον σαν άγγελος, ντυμένη στα λευκά. Στο δωμάτιό του μαραίνονται τα λουλούδια της Μπέτσυ θυμίζοντας τάφο, η κάμαρα της Άιρις, της ανήλικης πόρνης είναι γεμάτη με κεριά σαν ιερό.
Ο Στρατός, ο πόλεμος, η πολιτική: Ο Τράβις έχει στιγματιστεί ψυχικά από το συλλογικό τραύμα της Αμερικής, τον πόλεμο του Βιετνάμ. Ξυρίζει το κεφάλι του σε στιλ Μοϊκάνα, όπως έκαναν οι Ειδικές Δυνάμεις, ασκείται καθημερινά, δοκιμάζει την αντοχή του στη φωτιά, αναλαμβάνει έναν ιερό πόλεμο, μια Σταυροφορία. Θα επιχειρήσει να σκοτώσει τον πολιτικό που βγάζει λόγο υποστηρίζοντας ότι θα φέρει την κάθαρση, πιστεύοντας ότι εξαπατά τους άλλους, γιατί μόνο ο ίδιος μπορεί με τα όπλα να είναι αποτελεσματικός. Ευθεία αναφορά στις πολιτικές δολοφονίες που είχαν προηγηθεί στην Αμερική.
Οι συντελεστές της ταινίας: Το « στιλ Σκορσέζε» σε όλο του το μεγαλείο. Ο θεατής είναι πανταχού παρών, είναι ο πελάτης, είναι το βλέμμα του Τράβις μέσα από τους καθρέφτες, η βία αριστοτεχνικά αόρατη σε όλη τη διάρκεια του φιλμ αλλά και απειλητικά παρούσα χάρη στο φρενήρες μοντάζ και τις γωνίες λήψης. Όταν αυτή παίρνει σάρκα στο οπλισμένο χέρι του Τράβις, ο ρυθμός είναι τόσο εκκωφαντικός που δεν μπορεί κανείς να συλλάβει αν αυτό που βλέπει συμβαίνει. Όσο για τους ηθοποιούς, ο εκπληκτικός όπως πάντα Ντε Νίρο διαποτίζει με την ψυχρότητα της ματιάς του την οθόνη γεμίζοντας την με αβάσταχτη δυσφορία, η Φόστερ- που δεν διέψευσε το ταλέντο της με την μετέπειτα πορεία της -,δίνει με απίστευτη για τα 13 της χρόνια ωριμότητα μια σπαρακτική ανήλικη πόρνη και ο ιδιοφυής Καϊτέλ στο ρόλο του προαγωγού της σε μία από τις πρώτες του εμφανίσεις ( έχοντας ήδη εμφανιστεί μαζί με τον Ντε Νίρο στο Mean Streets του ίδιου σκηνοθέτη). Όσο για την υποβλητική μουσική, το κύκνειο άσμα του Μπέρναντ Χέρμαν που συνοδεύει την ταινία, αρκεί να πούμε ότι είναι ο ίδιος συνθέτης του Πολίτη Κέιν, του Βέρτιγκο και του Ψυχώ.
Μία αριστουργηματική ταινία- ορόσημο της Έβδομης Τέχνης.

Λίλη Πασπυροπούλου

Ή λίστα του Σκορσεζε

Σε πρόσφατη συνέντευξη του, ο Μάρτιν Σκορσέζε παρέδωσε τον απόλυτο οδηγό των αγαπημένων του ταινιών, φροντίζοντας να σχολιάσει μερικές από αυτές. Ο,τι ακολουθεί δεν είναι μόνο η ιδανική ευκαιρία να αναζητήσετε μερικές από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών αλλά και να «παρακολουθήσετε» ένα μάθημα κινηματογράφου από τον πιο σινεφίλ άνθρωπο στον πλανήτη!

Οι περισσότερες από τις ταινίες που αγάπαει περισσότερο ο Μάρτιν Σκορσέζε είναι γνωστές. Οχι μόνο γιατί φροντίζει να τις αναφέρει πάντοτε στις συνεντεύξεις του, αλλά κυρίως γιατί μέσα από τα δύο «ιστορικά» ντοκιμαντέρ του (το «Α Personal Journey With Martin Scorsese Through American Movies» του 1995 και το «My Voyage to Italy» του 1999) έχει επανειλημμένα δηλώσει τη λατρεία του στο αμερικάνικο και ιταλικό σινεμά.

Η λίστα που ακολουθεί θα μπορούσε να χαρακτηριστεί με μια λέξη εμμονοληπτική, αφού στην πραγματικότητα περιλαμβάνει σχεδόν ολόκληρες τις φιλμογραφίες του Βινσέντε Μινέλι, του Ορσον Γουελς, του Ρομπέρτο Ροσελίνι, του Μπίλι Γουάιλντερ και των Μάικλ Πάουελ και Ερικ Πρεσμπέργκερ, των αγαπημένων δηλαδή δημιουργών του Μάρτιν Σκορσέζε, ο οποίος κάποτε είχε ξεχωρίσει τα «Κόκκινα Παπούτσια» των τελευταίων ως την καλύτερη ταινία όλων των εποχών.

Διαβάστε προσεκτικά τι έχει να πει ο Σκορσέζε για μερικές από τις μεγαλύτερες στιγμές της ιστορίας του σινεμά και φροντίστε κάποια στιγμή στη ζωή σας να δείτε όσες περισσότερες μπορείτε από αυτές. Ισως τότε να μπορείτε να πείτε με βεβαιότητα πως ξέρετε τι είναι το σινεμά!

Αce in the Hole του Μπίλι Γουάιλντερ (1951)
All That Heaven Allows του Ντάγκλας Σερκ (1955)
America, America του Ελία Καζάν (1963)
Ενας Αμερικάνος στο Παρίσι του Βινσέντε Μινέλι (1951)
Αποκάλυψη Τώρα! του Φράνσις Φορντ Κόπολα (1979)
Αρσενικό και Παλιά Δαντέλα του Φρανκ Κάπρα (1944)
The Bad and the Beautiful του Βινσέντε Μινέλι (1952)
The Band Wagon του Βινσέντε Μινέλι (1953)
Γεννημένος στην 4η Ιουλίου του Ολιβερ Στόουν (1989): «Να ένα παράδειγμα πως η Universal ήθελε να κάνει σπουδαίες ταινίες.»
Το Ακρωτήρι του Φόβου του Τζ. Λι Τόμσον (1962)
Cat People του Ζακ Τουρνέρ (1942)
Caught του Μαξ Οφίλς (1949)
Ο Πολίτης Κέιν του Ορσον Γουελς (1941): «Ο Ορσον Γουελς ήταν μια δύναμη της φύσης που ήρθε και εξαφάνισε τα πάντα. Ο "Πολίτης Κέιν" είναι η πιο ριψοκίνδυνη ταινία που γυρίστηκε ποτέ. Είναι ακόμη εδώ, διαχρονική, σοκαριστική. Παίρνει οτιδήποτε γνωρίζουμε για την αφήγηση και το πετάει στον αέρα.»
Η Συνομιλία του Φράνσις Φορντ Κόπολα (1974)
Τηλεφωνήσατε Ασφάλεια Αμέσου Δράσεως (Dial M for Murder) του Αλφρεντ Χίτσκοκ (1954)
Do The Right Thing του Σπάικ Λι (1989)
Μονομαχία στον Ηλιο του Κινγκ Βίντορ (1946)
The Four Horseman of the Apocalypse του Ρεξ Ινγκραμ (1921)
Europa ’51 του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1952)
Πρόσωπα του Τζον Κασαβέτη (1968): «Ο Κασαβέτης γύρισε αυτήν την ταινία στο σπίτι του στο Λος Αντζελες με τη γυναίκα του, Τζίνα Ρόουλαντς και μερικούς φίλους. Και όταν τα "Πρόσωπα" προβλήθηκαν στο Φεστιβάλ της Νέας Υόρκης ήταν ένας θρίαμβος, κάτι που κανείς δεν είχε ξαναδεί μέχρι τότε. Ο Κασαβέτης είναι ο άνθρωπος που προσωποποιεί την απόλυτη ανεξάρτησία στο σινεμά.»
The Fall of the Roman Empire του Αντονι Μαν (1964)
The Flowers of St. Francis του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1950): «Αυτή η ταινία μαζί με το "Europa '51" είναι δύο από τις καλύτερες ταινίες για τον άνθρωπο που αναζητά κάτι πέρα από τον υλικό κόσμο. Απλό και πανέμορφο».
Force of Evil του Εϊμπραχαμ Πολόνσκι (1948)
Forty Guns του Σάμιουελ Φούλερ (1957)
Γερμανία Ωρα Μηδέν του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1948): «Είναι μια επώδυνη ταινία. Ο Ροσελίνι ήταν ο πρώτος που πήγε στη Γερμανία μετά τον πόλεμο για να διδάξει πως μπορούμε να ζήσουμε όλοι ενωμένοι. Και ένιωθε πως το σινεμά ήταν το εργαλείο για να το μεταδώσει καλύτερα.»
Γκίλντα του Τσαρλς Βίντορ (1946): «Την είδα όταν ήμουν 10 ετών. Και η αντίδραση μου ήταν κάπως αστεία. Εγώ και οι φίλοι μου δεν ξέραμε τι να κάνουμε στη θέα της Ρίτα Χέιγουορθ. Μπορείτε να το φανταστείτε; Να βλέπεις την "Γκίλντα" στα 10 σου; Αλλά αυτό κάναμε τότε. Πηγαίναμε σινεμά.»
Ο Νονός του Φράνσις Φορντ Κόπολα (1972)
Gun Crazy του Τζόζεφ Λίουις (1950)
Health του Ρόμπερτ Αλτμαν (1980)
Heaven’s Gate του Μάικλ Τσιμίνο (1980)
House of Wax του Αντρέ Ντε Τοθ (1953)
How Green Was My Valley του Τζον Φορντ (1941): «Εκτιμώ την ποιητική ματιά του Τζον Φορντ. Βρίσκεται όλη μέσα στην εικόνα.»
The Hustler του Ρόμπερτ Ρόσεν (1961)
I Walk Alone του Μπάιρον Χάσκιν (1948)
The Infernal Cakewalk του Ζορζ Μελιές (1903)
Συνέβη Μια Νύχτα του Φράνκ Κάπρα (1934): «Δεν είχα μεγάλη εκτίμηση για αυτήν την ταινία μέχρι που την είδα στη μεγάλη οθόνη. Και ανακάλυψα πως είναι ένα αριστούργημα. Η γλώσσα του σώματος ανάμεσα στον Κλαρκ Γκέιμπλ και την Κλοντέτ Κολμπέρ είναι μοναδική.»
Ο Ιάσονας και οι Αργοναύτες του Ντον Τσάφι (1963)
Ταξίδι στην Ιταλία του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1954): «Μετά το γάμο του με την Ινγκριντ Μπέργκμαν, ο Ρομπερτο Ροσελίνι άφησε πίσω του τον νεορεαλισμό. Αντί αυτού γύρισε προσωπικές ιστορίες που σήμαιναν περισσότερο για τον ίδιο και είχαν να κάνουν με έναν διανοητικό μυστικισμό. Το "Ταξίδι στην Ιταλία" είναι βασικά μια ταινία για έναν άντρα και μια γυναίκα μέσα σε ένα αυτοκίνητο, αυτό που μετά θα γινόταν όλο το κίνημα της "Nouvelle Vague". Οι περισσότεροι θεατές νεαρής ηλικίας μπορεί να μην έχουν δει αυτήν την ταινία, αλλά μέσα της βρίσκεται όλο το ανεξάρτητο σινεμά του σήμερα.»
Ιούλιος Καίσαρας του Τζόζεφ Μάνκιεβιτς (1953)
Kansas City του Ρόμπερτ Αλτμαν (1996)
Kiss Me Deadly του Ρόμπερτ Ολντριτς (1955)
Klute του Αλαν Πάκουλα (1971): «Υπάρχουν ταινίες που έχουν αλλάξει τον τρόπο που κάνουμε σινεμά. Οπως το "Klute", όπου η φωτογραφία του Γκόρντον Γουίλις είναι τόσο σκοτεινή... Στην αρχή αυτό ξάφνιασε το κοινό, γιατί είχε συνηθίσει να βλέπει τα πράγματα με έναν συγκεκριμένο τρόπο που τον υπαγόρευαν τα στούντιο.»
La Terra Trema του Λουκίνο Βισκόντι (1948)
The Lady from Shanghai του Ορσον Γουελς (1947): «Δεν ξέρω αν αυτή η ταινία είναι φιλμ νουάρ, αλλά είναι περίεργη και ευφυής.»
Ο Γατόπαρδος του Λουκίνο Βισκόντι (1963): «Ο Βισκόντι, ο Ροσελίνι και ο Ντε Σίκα ήταν οι ιδρυτές του νεορεαλισμού. Ο Βισκόντι ακολούθησε μια τελείως διαφορετική πορεία από τον Ροσελίνι. Και έκανε αυτήν την ταινία, μια από τις μεγαλύτερες που γυρίστηκαν ποτέ.»
Μάκβεθ του Ορσον Γουελς (1948): «Αυτή ήταν η πρώτη ταινία του Γουελς που είδα ποτέ στην τηλεόραση. Τη γύρισε μέσα σε 27 ημέρες. Ηταν διαφορετική από οποιονδήποτε "Μάκβεθ" είχε δει μέχρι τότε. Ηταν περισσότερο σινεμά παρά θέατρο. Ο,τι έκανε ο Γουελς ήταν ένα μεγάλο ρίσκο.»
The Magic Box του Τζον Μπούλτινγκ (1951): «Υπήρχαν άνθρωποι που πίστευαν πως οι ήρωες αυτής της ταινίας είχαν εφεύρει το σινεμά.»
MASH του Ρόμπερτ Αλτμαν (1972): «Το είδα σε μια δημοσιογραφική προβολή. Και ήταν ο μοναδικός ποδοσφαιρικός αγώνας που κατάλαβα ποτέ στη ζωή μου.»
A Matter of Life and Death των Μάικλ Πάουελ και Εμερικ Πρεσμπέργκερ (1946): «Ένα ακόμη πανέμορφο φιλμ των Πάουελ και Πρεσμπέργκερ, το οποίο γυρίστηκε μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.»
McCabe & Mrs. Miller του Ρόμπερτ Αλτμαν (1971): «Αυτό είναι ένα απόλυτο αριστούργημα. Ο Αλτμαν μπορούσε να γυρίζει γρήγορα και να έχει τους καλύτερους ηθοποιούς».
The Messiah του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1975): «Η τελευταία ταινία του Ρομπέρτο Ροσελίνι υπήρξε και η τελευταία της τρίτης του περιόδου. Μια πανέμορφη τηλεοπτική ταινία για τον Χριστό. Είχε σκοπό να κάνει κι άλλες ταινίες, όπως μια για τον Καρλ Μαρξ. Πίστευε πως η τηλεόραση είναι ο μοναδικός τρόπος να μιλήσεις στους νέους ανθρώπους, να τους εκπαιδεύσεις. Αλλά μετά, όπως είναι φυσικό, η τηλεόραση άλλαξε.»
Ο Καουμπόι του Μεσονυκτίου του Τζον Σλέσιντζερ (1969)
Μίσιμα του Πολ Σρέιντερ (1985)
Mr. Deeds Goes to Town του Φρανκ Κάπρα (1936)
Mr. Smith Goes to Washington του Φρανκ Κάπρα (1939)
Nashville του Ρόμπερτ Αλτμαν (1975): «Ο Αλτμαν είχε μια οπτικη γωνία καθαρά αμερικάνικη και ένα καλλιτεχνικό όραμα για να μπορεί να το ακολουθεί. Ολη η πρώιμη περίοδος του οδηγούσε σε αυτήν την ταινία.»
Η Νύχτα και η Πόλη του Ζιλ Ντασέν (1950): «Είναι το απόλυτο βρετανικό φιλμ νουάρ.»
One, Two, Three του Μπίλι Γουάιλντερ (1961)
Οθέλλος του Ορσον Γουελς (1952): «Χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να τελειώσει ο Γουελς αυτήν την ταινία. Υπάρχουν πολλά γρήγορα κοψίματα στο μοντάζ και μια υπέροχη σεκάνς όπου δύο άνθρωποι πέφτουν θύματα σε ένα Τούρκικο χαμάμ. Ο Γουελς ήταν έτοιμος να γυρίσει τη σκηνή, αλλά τα κοστούμια των ηθοποιών δεν ήταν έτοιμα. Ετσι είπε να γίνει η σκηνή στο χαμάμ και οι ηθοποιοί να φορούν πετσέτες.»
Paisa του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1946): «Αυτή είναι η αγαπημένη που απ' όλες τις ταινίες του Ροσελίνι.»
Peeping Tom των Μάικλ Πάουελ και Εμερικ Πρεσμπέργκερ (1960): «Ο Μάικλ Πάουελ ρίσκαρε τα πάντα με αυτήν την ταινια΄και έχασε, με αποτέλεσμα η καριέρα του να τελειώσει. Το φιλμ ήταν τόσο σοκαριστικό για κάποιους Βρετανούς κριτικούς, αλλά και για το κοινό επειδή αντιμετώπιζε τον ηδονοβλεψία του με συμπάθεια, ενώ ήταν ένας κατά συρροήν δολοφόνος ο οποίος σκότωνε γυναίκες με μια κάμερα, αντικατοπτρίζοντας όλους εμάς και την ηδονή που νιώθουμε όταν βλέπουμε ταινίες τρόμου. Ενας κριτικός είπε πως αυτή η ταινία έπρεπε να ριχτεί στη λεκάνη μιας τουαλέτας. Ο Πάουελ έκανε μόνο μια - δυο ταινίες μετά από αυτήν. Και εξαφανίστηκε. Τώρα στην Μ. Βρετανία υπάρχουν κάμερες που παρακολουθούν τους πολίτες ακόμη και στο δρόμο.»
Pickup on South Street του Σάμιουελ Φούλερ (1953)
Ο Παίχτης του Ρόμπερτ Αλτμαν (1992)
The Power and the Glory του Γουίλιαμ Κ. Χάουαρντ (1933) : «Σκηνοθετημένο από τον Γουίλιαμ Κ. Χάουαρντ και γραμμένο από τον Πρέστον Στάρτζες, έχει τη δομή που ο Μάνκιεβιτς και ο Γουελς χρησιμοποίησαν για τον "Πολίτη Κέιν".»
Stagecoach του Τζον Φορντ (1939): «Ο Γουελς "έκλεβε" από παντού. Τα ταβάνια και τα εσωτερικά του κλασικού γουέστερν του Τζον Φορντ τον ενέπνευσαν για τον "Πολίτη Κέιν".»
Raw Deal του Αντονι Μαν (1948)
Τα Κόκκινα Παπούτσια του Μάικλ Πάουελ (1948) : «Υπάρχει κάτι τόσο πλούσιο και τόσο δυνατό σε αυτήν την ιστορία και στον τρόπο που χρησιμοποιείται το χρώμα. Οι σκηνές του μπαλέτου είναι σαν πρώιμο ροκ βίντεο κλιπ. Είναι σαν να βλέπεις τι βλέπει, τι ακούει και τι νιώθει ο χορευτής. Είναι σαν το "Οργισμένο Είδωλο".»
The Rise of Louis XIV του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1966) «Στην τρίτη περίοδο της καριέρας του, ο Ροσελίνι αποφάσισε να κάνει μια σειρά από εκπαιδευτικές ταινίες. Αυτό είναι το πρώτο φιλμ αυτής της σειράς και είναι ένα αριστούργημα. Γύρισε σε 16mm για την τηλεόραση και το αποκάλεσε μη δραματικό φιλμ. Κι όμως, κάθε φορά που το βλέπω στη μεγάλη οθόνη, τα κάδρα του θυμίζουν πίνακες. Ο Ροσελίνι δεν μπορούσε να ξεφύγει από την καλλιτεχνική του φύση. Δεν υπάρχει τίποτα σαν τα τελευταία δέκα λεπτά αυτής της ταινίας στο πώς μπορείς να απεικονίσεις την εξουσία.»
The Roaring Twenties του Ραούλ Γουολς (1939)
Ο Ρόκο και τα Αδέρφια του του Λουκίνο Βισκόντι (1960)
Ρώμη, Ανοχύρωτη Πόλη του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1945) «Εβλεπα ιταλικές ταινίες ως πεντάχρονο παιδί σε μια τηλεόραση 16 ιντσών που είχε αγοράσει ο πατέρας μου. Υπήρχαν μόνο τρεις τηλεοπτικοί σταθμοί τότε. Ενας από αυτούς έδειχνε ιταλικές ταινίες κάθε Παρασκευή βράδυ για την κοινότητα των Ιταλοαμερικάνων, με υπότιτλους και όλη η οικογένεια συγκεντρωνόταν γύρω από την τηλεόραση για να τις δει.»
Secrets of the Soul του Γκέοργκ Βίλχελμ Παμπστ (1912) : «Αυτό ήταν ένα βωβό φιλμ που οι σκηνές των flashbacks δεν έμοιαζαν με τίποτε άλλο είχαμε δει μέχρι τότε. Ηταν σχεδόν πειραματικό.»
Senso του Λουκίνο Βισκόντι (1954): «Μια απίστευτη ταινία από τον Λουκίνο Βισκόντι. Ακόμη ένα νεορεαλιστικό αριστούργημα.»
Σκιές του Τζον Κασαβέτη (1959): «Είδα τις "Σκιές" στην 8η Οδό στο Street Playhouse του Μανχάταν και είδα μια τόσο δυνατή και ευθεία επικοινωνία με την ανθρώπινη συμπεριφορά. Ηταν σαν να μην υπήρχε κάμερα. Και αγαπώ τις θέσεις της κάμερας. Αλλά αυτό ήταν σαν να ζούσες μαζί με αυτούς τους ανθρώπους.»
Shock Corridor του Σάμιουελ Φούλερ (1963)
Some Came Running του Βινσέντε Μινέλι (1958)
Stromboli του Ρομπέρτο Ροσελίνι (1950) : «Αυτό ήταν ένα πολύ σημαντικό φιλμ για τον Ροσελίνι και τη δεύτερη περίοδο του. Πολυ όμορφο.»
Sullivan’s Travels του Πρέστον Στάρτζες (1941): «Ο Μπίλι Γουάιλντερ μου είχε πει πως είσαι όσο καλός όσο η πιο πρόσφατη ταινία σου. Ο Σάλιβαν που τον υποδύεται ο Τζόελ ΜακΡέι ανήκει στο σύστημα των στούντιο και δημιουργεί κωμωδίες κάτω από αυτήν την πίεση. Μια μέρα αποφασίζει να κάνει αυτό που θέλει και ξεκινάει ένα ταξίδι για να μάθει τι σημαίνει να ζει ως φτωχός. Το φινάλε της ταινίας είναι πολύ συγκινητικό.»
Sweet Smell of Success του Αλεξάντερ ΜακΚέντρικ (1957)
Tales of Hoffman των Μάικλ Παουελ και Ερικ Πρεσμπέργκερ (1951): «Αυτό ήταν ένα μεγάλο ρίσκο για τους Πάουελ και Πρεσμπέργκερ. Στην πραγματικότητα, το έχασαν.»
Ο Τρίτος Ανθρωπος του Κάρολ Ριντ (1949): «Ο Κάρολ Ριντ έκανε μια από αυτές τις ταiνίες όπου όλα βρίσκονται στη θέση τους για κάποιο λόγο. Με έκανε να δω, μαζί με τον "Πολίτη Κέιν", ότι υπήρχε και ένας άλλος τρόπος να πεις μια ιστορία και μια άλλη προσέγγιση του κάδρου από αυτήν που μας δίδαξε το κλασικό σινεμά...»
T-Men του Αντονι Μαν (1947)
Ο Αρχων του Τρόμου (Touch of Evil) του Ορσον Γουελς (1958) : «Η καριέρα του Γουελς στο Μercury Theater τον έκανε άρχοντα του ήχου. Απλά άκουσε αυτήν την ταινία - μπορείς να κλείσεις τα μάτια και να φανταστείς όλα όσα συμβαίνουν στην οθόνη.»
Η Δίκη του Ορσον Γουελς (1962): «Ακόμη μια ταινία που μας έδειξε έναν νέο τρόπο να βλέπουμε τις ταινίες.»
Two Weeks in Another Town του Βινσέντε Μινέλι (1962)

πηγή: flix.gr

O Μάρτιν Σκορσέζε για το μέλλον του κινηματογράφου

Ο Μάρτιν Σκορσέζε έγραψε πρόσφατα ένα γράμμα στην κόρη του σχετικά με τις αλλαγές που συμβαίνουν στον κινηματογράφο, το οποίο δημοσίευσε στην ιταλική εφημερίδα l’Espresso. Χωρίς επιπλέον προλόγους, το μεταφράζουμε και σας το παραδίδουμε!

Αγαπητή Φρανσέσκα,

σου γράφω αυτό το γράμμα για το μέλλον. Το κοιτάζω μέσα από τον φακό του κόσμου μου. Μέσα από τον φακό του κινηματογράφου, που έχει υπάρξει το κέντρο αυτού του κόσμου.

Τα τελευταία χρόνια, έχω συνειδητοποιήσει ότι η ιδέα του σινεμά με την οποία μεγάλωσα, που υπάρχει στις ταινίες που σου έδειχνα από τότε που ήσουν παιδί, και που ήκμαζε όταν ξεκίνησα να κάνω ταινίες, τελειώνει. Δεν αναφέρομαι στις ταινίες που έχουν ήδη γίνει. Αναφέρομαι σε αυτές που έρχονται.

Δεν θέλω να φαίνομαι απεγνωσμένος. Δεν γράφω αυτές τις λέξεις σε πνεύμα ήττας. Αντίθετα, νομίζω πως το μέλλον είναι λαμπρό.

Ξέραμε πάντα ότι οι ταινίες είναι μια βιομηχανία, και ότι η τέχνη του κινηματογράφου υπήρχε επειδή ευθυγραμμιζόταν με τις προϋποθέσεις της βιομηχανίας. Κανένας από εμάς που ξεκινήσαμε τις δεκατίες του ’60 και του ’70 δεν είχαμε αυταπάτες γι” αυτό. Ξέραμε ότι έπρεπε να δουλέψουμε σκληρά για να προστατέψουμε αυτό που αγαπούσαμε. Επίσης ξέραμε ότι θα μπορεί να περνούσαμε και δόσκολες περιόδους. Και φαντάζομαι πως καταλάβαμε, σε κάποιο επίπεδο, ότι μπορεί να αντικρίζαμε ένα σημείο στο χρόνο, όπου κάθε απρόσφορο ή απρόβλεπτο στοιχείο στην κινηματογραφική διαδικασία θα ελαχιστοποιούνταν, ακόμα και θα απαλοιφόταν. Το πιο απρόβλεπτο στοιχείο από όλα; Το σινεμά. Και οι άνθρωποι που το δημιουργούν.

Δεν θέλω να επαναλάβω αυτά που έχουν ειπωθεί και γραφτεί από τόσους πολλούς πριν από εμένα, σχετικά με όλες τις αλλαγές στη βιομηχανία, και παίρνω θάρρος από τις εξαιρέσεις στην γενική τάση στον κινηματογράφο – ο Ουές Άντερσον, o Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ, ο Ντέιβιντ Φίντσερ, ο Αλεξάντερ Πέιν, οι Αδερφοί Κοέν, ο Τζέιμς Γκρέι και ο Πολ Τόμας Άντερσον, όλοι καταφέρνουν να τελειώσουν τις ταινίες τους, και ο Πολ όχι μόνο γύρισε το The Master σε φιλμ 70mm, αλλά και το πρόβαλε έτσι σε μερικές πόλεις. Όποιος νοιάζεται το σινεμά πρέπει να είναι ευγνώμων.

Και συγκινούμαι, επίσης, από τους καλλιτέχνες που συνεχίζουν να φτιάχνουν τις ταινίες τους σε όλο τον κόσμο, στη Γαλλία, τη Νότιο Κορέα, την Αγγλία, την Ιαπωνία, την Αφρική. Γίνεται συνεχώς δυσκολότερο, αλλά καταφέρνουν να τελειώνουν τις ταινίες.

Αλλά δεν νομίζω πως είμαι απαισιόδοξος όταν λέω πως η τέχνη του σινεμά και η κινηματογραφική βιομηχανία τώρα διαχωρίζονται. Η οπτικοακουστική ψυχαγωγία και αυτό που ξέρουμε ως κινηματογράφο – κινούμενες εικόνες που δημιουργούνται από άτομα – φαίνεται πως οδηγούνται σε διαφορετικές κατευθύνσεις. Στο μέλλον, πιθανόν θα βλέπεις όλο και λιγότερο αυτό που αναγνωρίζουμε ως σινεμά σε μεγάλες multiplex οθόνες, και όλο και περισσότερο σε μικρούς κινηματογράφους, στο Ίντερνετ, και φαντάζομαι, σε μέρη και καταστάσεις που δεν μπορώ να προβλέψω.

Άρα γιατί είναι το μέλλον τόσο φωτεινό; Επειδή για πρώτη φορά στην ιστορία αυτής της μορφής τέχνης, οι ταινίες μπορούν να γίνουν με πολύ λίγα χρήματα. Αυτό ήταν ανήκουστο όταν εγώ μεγάλωνα, και οι ταινίες υπερβολικά χαμηλού προϋπολογισμού ήταν πάντα η εξαίρεση αντί ο κανόνας. Τώρα γίνεται το ανάποδο. Μπορείς να έχεις όμορφες εικόνες με οικονομικές κάμερες. Μπορείς να γράψεις ήχο. Μπορείς να μοντάρεις, να μιξάρεις και να κάνεις color correction στο σπίτι σου. Όλο αυτό συμβαίνει.

Αλλά με την προσοχή που δίνεται στα μηχανήματα του κινηματογράφου και στην πρόοδο της τεχνολογίας που έχουν οδηγήσει σε αυτή την επανάσταση στην κινηματογραφική δημιουργία, υπάρχει ένα σημαντικό πράγμα να θυμάσαι: τα εργαλεία δεν κάνουν την ταινία, εσύ την κάνεις. Σε απελευθερώνει το να παίρνεις μια κάμερα και να αρχίζεις να τραβάς, και μετά να συνδέεις τα πλάνα σου στο Final Cut Pro. Το να κάνεις μια ταινία – αυτή που έχεις ανάγκη να κάνεις – είναι κάτι άλλο. Δεν υπάρχουν συντομεύσεις.

Αν ο Τζον Κασσαβέτης, ο φίλος και μέντοράς μου, ζούσε σήμερα, θα χρησιμοποιούσε σίγουρα όλο τον εξοπλισμό που υπάρχει. Αλλά θα έλεγε τα ίδια πράγματα που πάντα έλεγε – πρέπει να είσαι απόλυτα προσηλωμένος στο έργο, πρέπει να δίνεις όλο σου τον εαυτό, και πρέπει να προστατεύεις την αρχική σπίθα που σε οδήγησε να κάνεις την ταινία. Πρέπει να την προστατέψεις με τη ζωή σου. Στο παρελθόν, επειδή η παραγωγή μιας ταινίας στοίχιζε τόσο πολύ, έπρεπε να προστατευθούμε ενάντια στην εξουθένωση και στον συμβιβασμό. Στο μέλλον, θα πρέπει να προστατεύεις τον εαυτό σου από κάτι άλλο: τον πειρασμό να πας με το ρεύμα, και να αφήσεις την ταινία να ξεφύγει και να παρασυρθεί από αυτό.

Δεν είναι κάτι που απασχολεί μόνο το σινεμά. Δεν υπάρχουν συντομεύσεις για τίποτα. Δεν λέω ότι όλα πρέπει να είναι δύσκολα. Λέω ότι η φωνή που σε κινεί είναι η δική σου φωνή – αυτό είναι το εσωτερικό φως, όπως το εννοούν οι Κουάκεροι.
Αυτό είσαι εσύ. Αυτό είναι η αλήθεια.
Με όλη μου την αγάπη,
ο Μπαμπάς


μετάφραση, επιμέλεια Γιώργος Τσιρογιάννης

πηγή: framespersecond

για να επισκεφτείς τη σελίδα Frames Per Second στο Facebook πάτησε εδώ.